Najczęstsze błędy na maturze z chemii rozszerzonej — co pokazują sprawozdania CKE z lat 2024–2026

Według sprawozdań CKE z lat 2024–2026 na maturze z chemii rozszerzonej najwięcej punktów traci się w zadaniach obliczeniowych przez zły model rozwiązania (a nie przez rachunki), w równaniach reakcji zapisanych w innej formie niż wymagana i we wzorach organicznych z błędną wiązalnością. Kolejne źródła strat to niespełnione warunki polecenia oraz uzasadnienia bez pełnego związku „przyczyna → skutek”. Poniżej masz konkretne zadania z numerami, poziomem wykonania i błędami opisanymi przez CKE. Z jakich wzorów i stałych możesz korzystać na egzaminie, opisaliśmy w artykule o karcie wzorów CKE.

Jak wypadła matura z chemii w latach 2024–2026?

Wszystkie trzy sprawozdania oceniają egzamin jako trudny. Arkusz był wart 60 punktów, a zdający mieli broszurę wzorów CKE, linijkę i kalkulator naukowy.

W żadnym z tych arkuszy nie było zadania bardzo łatwego. W 2024 r. ponad połowa zdających zdobyła 20 punktów lub mniej, w 2025 r. — blisko 40%. W 2026 r. w ponad połowie prac wynik nie przekroczył 25 punktów. Na kierunek lekarski potrzebujesz zwykle dużo więcej — ile dokładnie, sprawdzisz w kalkulatorze punktów.

Najtrudniejsze zadania: pH, równowagi, elektrochemia

Co roku na szczycie listy są obliczenia z równowag (pH, stała równowagi). W 2024 i 2026 r. dołączyły do nich elektrochemia i zadanie problemowe za 4 punkty.

Dla porównania: najłatwiejsze zadania miały poziom wykonania 82% (2024, zad. 3 i 2026, zad. 12) oraz 77% (2025, zad. 2.1 i 20).

Błąd 1: zły model obliczeń, a nie złe rachunki

W sprawozdaniu z 2026 r. CKE pisze wprost: błędy rachunkowe kosztowały punkty, ale znacznie poważniejsze skutki miały błędy metody. Przy błędnej metodzie nawet poprawny wynik liczbowy nie daje punktów.

• 2024, zad. 7: większość zdających przeoczyła, że z jednego mola Ba(OH)₂ powstają dwa mole jonów OH⁻. Inni liczyli mole H⁺ w roztworze końcowym, biorąc samą objętość kwasu, bez dodanej zasady.
• 2024, zad. 8: po zmieszaniu roztworów nie uwzględniano zmiany objętości, więc iloczyn stężeń jonów wychodził błędny.
• 2025, zad. 12: najczęściej pomijano stałą dysocjacji jonu amonowego albo wstawiano K_b amoniaku w miejsce K_a jonu NH₄⁺. Część osób zakładała, że hydroliza zachodzi w 100%.
• 2025, zad. 13: zdający nie umieli powiązać spadku ciśnienia do 75% wartości początkowej ze stężeniami reagentów. Zakładali np., że przereagowało po 25% każdego substratu albo że zmienia się objętość reaktora (a miał on stałą pojemność).
• 2026, zad. 13: do obliczenia K_b jonu CO₃²⁻ brano pierwszą stałą dysocjacji kwasu węglowego zamiast drugiej. CKE uznaje to za brak zrozumienia, który kwas jest sprzężony z anionem węglanowym.
• 2026, zad. 9.1: wyliczony potencjał 0,322 V traktowano jak potencjał standardowy. Brano też masę molową soli bezwodnej zamiast hydratu.

Jak budować tok rozumowania w obliczeniach, opisujemy w artykule zadania obliczeniowe na maturze z chemii.

Błąd 2: łamanie warunków z polecenia

Według raportu z 2026 r. zdający tracili tu punkty mimo zasadniczo poprawnego toku rozumowania. CKE radzi: przed zakończeniem sprawdź, czy spełniasz wszystkie warunki polecenia.

• Dokładność mas molowych (2026, zad. 9.1). Polecenie wymagało mas molowych z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, a zdający często nie spełniali tego warunku — najczęściej zaokrąglali masy molowe do liczb całkowitych.
• „Oblicz” to nie „odczytaj” (2026, zad. 9.1). Stężenie trzeba było obliczyć z równania Nernsta, a część osób szacowała je z wykresu.
• Zaokrąglenie wyniku (2025, zad. 12). pH miało być podane z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.
• Znak wyniku (2025, zad. 15). Pytano o energię wydzieloną do otoczenia, więc wynik ze znakiem minus (jak entalpia) był błędem. Zamiast stosunku molowego składników mieszaniny brano też stosunek masowy albo skład procentowy.
• Jednostka (2025, zad. 10.2). Zdający wykonał poprawnie wszystkie kroki zadania za 4 punkty, ale podał szybkość reakcji bez jednostki i nie dostał kompletu. Inni przyjęli pojemność reaktora 1 dm³ zamiast podanych 4 dm³.
• Odpowiedź na inne pytanie (2025, zad. 8). Liczono procent bromku potasu, który pozostał, zamiast tego, który przereagował.
• Pominięty element (2024, zad. 25). Wielu zdających straciło punkt, bo nie podało wzoru elementarnego, choć polecenie go wymagało.
• NaOH to nie KOH. Zamianę odczynnika z polecenia CKE opisała w 2024 r. (zad. 25) i w 2026 r. (zad. 23.1), a nawet w najłatwiejszym zadaniu 2026 r. (zad. 12).

Błąd 3: równanie w złej formie albo niezbilansowane

W 2025 r. CKE zaznaczyła, że zadania polegające na napisaniu równania reakcji okazały się bardzo trudne. Najczęstsze pomyłki:

• Forma inna niż wymagana. W zad. 28.2 (2025) równanie miało być jonowe, a zdający pisali cząsteczkowe. W zad. 26 (2025) było odwrotnie. W zad. 16.2 (2026) brakowało formy jonowej skróconej albo uwzględnienia środowiska reakcji.
• Brak bilansu masy i ładunku, np. 2025, zad. 9 (równania jonowe skrócone reakcji metali z kwasami) i zad. 28.2. W 2024 r. (zad. 25) w równaniu reakcji z NaOH zdarzało się pominąć wodę.
• Wymyślone produkty. W 2025 r. (zad. 3.2) w reakcji tlenku jodu(V) z tlenkiem węgla(II) najczęściej dopisywano tlen jako produkt, a w zad. 27.3 jako produkt gazowy pojawiały się CO albo C₂H₄.
• Notacja ogniwa (2024, zad. 12.1). W schemacie pomijano jony H⁺, a reagenty w tym samym stanie skupienia rozdzielano pionową kreską zamiast przecinkiem. Pionowa kreska oznacza granicę faz.

Błąd 4: wzory organiczne z błędną wiązalnością

Każdy wzór sprawdzaj liczeniem wiązań: węgiel 4, tlen 2, azot 3.

• Trójwiązalny lub pięciowiązalny węgiel i wiązanie poprowadzone do wodoru zamiast do węgla (2025, zad. 25.2; 2026, zad. 23.1). CKE przypomina, że we wzorach półstrukturalnych ocenia się wiązalność i kolejność atomów.
• Zapis „CH₂OH–” na początku łańcucha (2024, zad. 25) sugeruje wiązanie węgla z wodorem grupy OH. Poprawnie: CH₂(OH)–CH₂–… .
• Mylenie polimeryzacji z polikondensacją (2025, zad. 25.2). Zamiast wzoru poli(kwasu mlekowego) najczęściej pisano wzór kondensatu.
• Dwa wzory w jednej odpowiedzi (2025, zad. 25.2). Zdający napisał poprawny wzór, a obok, „dla czytelności”, drugi z błędem. Gdy jedna z kilku odpowiedzi jest błędna, przyznaje się 0 punktów.
• Projekcje Fischera i Hawortha (2026, zad. 27 — 35%; zad. 28 — 26%). Grupy OH i atomy H stawiano po złej stronie, gubiono grupy hydroksylowe albo dopisywano dodatkowe.
• Zmiana szkieletu przy redukcji (2026, zad. 16.2). Zamiast alkoholu benzylowego pisano np. fenol, choć redukcja grupy aldehydowej nie narusza szkieletu węglowego.

Błąd 5: „wyjaśnij” i „uzasadnij” bez związku przyczynowo-skutkowego

W 2026 r. CKE napisała, że zadania z czasownikami „wyjaśnij” i „uzasadnij” okazują się bardzo trudne.

• 2026, zad. 25.1 (20%). Trzeba było wyjaśnić, czemu benzokaina rozpuszcza się po dodaniu kwasu solnego. Pełna odpowiedź miała 3 elementy: zachodzi reakcja z HCl, powstaje sól (związek jonowy), sól jest rozpuszczalna w wodzie. Według CKE dla 80% piszących największą trudność sprawiło sformułowanie kompletnego wyjaśnienia — zwykle podawali jeden element, rzadziej dwa.
• 2026, zad. 22 (28%). Wybór FeCl₃ do odróżnienia kwasu kawowego od cynamonowego trzeba było uzasadnić różnicą w budowie (grupy OH przy pierścieniu) i jej skutkiem (barwny związek kompleksowy). Nie wystarczało samo porównanie budowy ani „jeden reaguje, drugi nie”.
• 2024, zad. 4 (17%). Różnicę energii sieciowej MgO i LiF należało powiązać z ładunkiem jonów. Zdający odwoływali się do elektroujemności albo elektronów walencyjnych i pisali o „jonach MgO”, choć tlenek magnezu składa się z jonów Mg²⁺ i O²⁻.
• 2024, zad. 29 (16%). Najczęściej podawano dobre rozstrzygnięcie ze złym uzasadnieniem.

Doświadczenia: analizuj wszystkie obserwacje, nie jeden kolor

W 2026 r. (zad. 10, 21%) trzeba było na podstawie zdjęć ustalić, jakie dwie sole zmieszano, skoro wytrącił się osad o określonej barwie. Zdający często wybierali Fe(NO₃)₃ tylko dlatego, że roztwór był żółty, i pomijali najważniejszą obserwację — osad. Mylono też K₂CrO₄ z K₂Cr₂O₇. CKE ocenia, że zdający dopasowywali zapamiętane barwy jonów zamiast przeanalizować całe doświadczenie.

Rzadsze tematy też kosztują punkty

Zadanie 14 z 2026 r. (1 punkt) nie wymagało złożonego rozumowania: trzeba było wskazać antydetonator i produkt reformingu spośród trzech wzorów. Poziom wykonania wyniósł 13%. CKE wnioskuje, że zdający słabo utrwalili ten zakres, i radzi przygotowywać się z całego zakresu wymagań, a nie tylko z tematów najczęściej obecnych w arkuszach. Przegląd wymagań na 2027 r. znajdziesz w artykule matura z chemii 2027 — co trzeba umieć.

Jak wykorzystać te wnioski przed maturą 2027?

Matura z chemii rozszerzonej odbędzie się w czwartek 13 maja 2027 r. o 9:00. Z trzech sprawozdań wynikają dwa priorytety:

1. Ćwicz typy, które co roku są najtrudniejsze: pH roztworów soli i mieszanin, stała równowagi z danych o ciśnieniu lub liczbie moli, ogniwa i potencjały, zadania problemowe za 4 punkty.
2. Każde rozwiązanie sprawdzaj z poleceniem i z zasadami oceniania CKE — formę równania, jednostkę, dokładność, wiązalność, komplet elementów uzasadnienia.

W 2024 i 2025 r. CKE zauważyła, że część błędów bierze się z rozwiązywania bardzo dużej liczby zadań bez refleksji nad sensem pojęć i praw. Lepiej rozwiązać mniej i każde porównać z kluczem. W kursie MedMatura z chemii zadania otwarte sprawdzasz z kluczem w stylu CKE, więc widzisz, którego elementu odpowiedzi zabrakło.

Najczęstsze pytania

Jaki był średni wynik matury z chemii rozszerzonej w 2026 r.?

Według sprawozdania CKE średni wynik wyniósł 41%, a mediana 38%. Egzamin pisało 31 691 zdających.

Które zadanie było najtrudniejsze na maturze z chemii w latach 2024–2026?

W 2024 r. zadanie 12.1 (schemat ogniwa, 4%), w 2025 r. zadanie 28.2 (równanie jonowe, 10%), w 2026 r. zadanie problemowe 9.1 z elektrochemii i stechiometrii (12%).

Czy za poprawny wynik bez obliczeń dostanę punkty?

Nie. Według zasad oceniania przytoczonych w sprawozdaniu z 2024 r. bez przedstawionego toku rozumowania traci się punkty nawet przy poprawnym wyniku. Przy błędnej metodzie nie liczą się ani obliczenia, ani wynik.

Co się stanie, jeśli napiszę dwie odpowiedzi, z których jedna jest dobra?

Dostaniesz 0 punktów. CKE opisała taki przypadek w 2025 r. (zad. 25.2): obok poprawnego wzoru zdający dopisał drugi, błędny.

Jak pisać uzasadnienia na maturze z chemii, żeby dostać punkt?

Połącz przyczynę (budowę substancji lub zachodzącą reakcję) z jej skutkiem i obserwacją z doświadczenia. Według sprawozdania z 2026 r. sama przyczyna albo sam skutek nie wystarczają.